Ze leerde toestemming geven aan zichzelf en pakte daarmee meer regie over haar eigen leven. Al ontdekte Marjan Faber (51) ook dat je keuzes nooit helemaal kunt overzien. In haar tiny house komt ze zichzelf onherroepelijk tegen, laverend op de woelige gevoelsstromingen tussen treurnis, tevredenheid en diep geluk. “Mijn uitdaging in deze levensfase is ruimte te geven aan wat er wil ontstaan.”
Lyts Hûske heet haar knusse onderkomen in het Fries. Ja, het is klein, maar als de houten wanden op haar afkomen, hoeft Marjan alleen maar naar buiten te stappen om uit te waaien in de open ruimte. De Friezin woont in het uitgestrekte landschap van het Lauwersmeergebied, in een gehucht aan het riviertje Zuider Ee, vlak bij haar ouderlijk huis. Marjan streek hier neer nadat ze in 2023 uit het huwelijksbootje stapte. Ze liet het vertrouwde gezinsleven in Sneek achter zich in de fase dat ook de kinderen (18, 22 en 24) zelfstandig de wereld introkken. “Hun vader en ik deelden het gezinsgeluk, maar ik miste een diepere verbinding tussen ons samen”, blikt ze terug, bij een grote pot winterthee. “En nu zit ik hier en heb ik ontdekt wat het betekent om echt alleen te zijn.”
‘De basis is weg’
Marjan voelt sterk dat ze er in deze fase alleen voor staat. Ook al zijn er lieve mensen in haar leven en woont ze samen met trouwe viervoeter Timber en haar twee poezen. “Dit is waar ik voor heb gekozen, al heb ik me dat van tevoren nooit zo gerealiseerd. In mijn huwelijk leefde ik mijn leven gevoelsmatig al op veel vlakken alleen. Hij had zijn leven, ik het mijne en we deelden samen het gezin. Dat was de basis van mijn leven. En nu is die basis weg. Het gezinshuis is verkocht en mijn vertrek viel grotendeels samen met het uitvliegen van de kinderen. Terwijl zij hun eigen leven opbouwen, ben ik mijn leven ook opnieuw aan het inrichten. En heel eerlijk: dat valt me niet mee. Ik ging vol overtuiging en goede moed mijn eigen weg, maar deze verandering heeft gevoelsmatig veel meer impact dan ik had voorzien.”
Spijt heeft ze niet, al mist ze soms het goede uit haar oude leven. “In de kern ben ik nog steeds gelukkig met deze keuze, want ik heb mijn hart gevolgd. Ja, ik hoopte natuurlijk dat alles leuker zou worden. Om daarna te ontdekken dat zoiets tijd kost, dat verandering niet in alle opzichten metéén een verbetering betekent. Mijn ex-man is sinds een poosje weer gelukkig met een nieuwe partner en dat wens ik voor mezelf ook. Een mens is niet gemaakt om alleen te leven. Dat idee had ik altijd al en nu weet ik het zeker. Mezelf alleen vermaken kan ik prima en ik red mezelf ook goed, daarom durfde ik dit avontuur aan. Maar het alleen zijn is lastiger dan ik vooraf had gedacht. Het eerste half jaar ging prima, toen werd het zomer én ik was nog om de week in Sneek bij de kinderen. Zodra het gezinshuis was verkocht, begon mijn leven hier in het Lyts Hûske pas echt.”
‘Verwarring, energie en fleur’
“Het op mezelf teruggeworpen zijn leert me dat ik zelfstandig ben, maar ook dat ik het fijn vind om met een partner samen te leven. Ja, ik verlang ernaar dat er weer liefde op mijn pad komt. Op deze leeftijd is het wel anders; een nieuwe partner komt met een hele geschiedenis. Toch kan ik enorm verliefd worden. Dat overkwam me ook toen ik nog getrouwd was, heel dubbel was dat. Ik voelde hartzeer voor mijn man, om wat ik hem daarmee aandeed, en tegelijk bracht die verliefdheid – naast de verwarring – enorm veel energie en fleur in mijn leven. Al maakt liefde ook blind en een beetje gek in de kop. Dat was niet heel handig, maar het liet me wel inzien dat ik iets miste in mijn huwelijk.”
“Achteraf realiseer ik me dat mijn ex-man en ik vooral samen ouders zijn geweest. We kenden elkaar pas een paar maanden toen ik – destijds 27 jaar – in verwachting raakte. Ook al was die zwangerschap ongepland, onze omstandigheden boden genoeg basis om een kind te laten komen, met beide een vaste baan en een huis. We hadden vertrouwen in elkaar en de toekomst, dus gingen we ervoor. En daar ben ik nog steeds blij om, want we hebben samen drie prachtige kinderen gekregen en we hebben het als gezin goed gedaan en fijn gehad. Toch is er meer in het leven, ik heb voor mezelf ook een pad te gaan. Die intense verliefdheid heeft zeker bijgedragen aan dat inzicht, maar het begon al jaren eerder, met een proces van persoonlijke groei.”
‘Strijd om gelijkheid’
Marjans ontwikkelreis kwam in een stroomversnelling toen de kinderen groter werden en zij als eind dertiger een NLP-training deed. “Tot die tijd stond het gezin voor mij altijd op nummer één. Ik had wel een baan in het onderwijs, maar daar heb ik me nooit op mijn plek gevoeld. Als meisje droomde ik over boswachter zijn, liefst te paard. Ik weet nog dat ik een bon van de bosbouwschool uit de radiogids knipte om een folder aan te vragen. Die koesterde ik en zei thuis: dát wil ik later doen. Mijn ouders namen dat niet serieus. Volgens hen was boswachter een mannenberoep; bovendien waren er in onze regio toch geen bossen. Zo kwam ik op de PABO terecht, een meer geaccepteerde keuze in de omgeving waar ik opgroeide. Terwijl ik het als meisje op de lagere school al oneerlijk vond dat de jongens leuke handenarbeid-projecten mochten doen, terwijl ik als meisje moest handwerken.”
“Het duurde even voor die strijd om gelijkheid doorwerkte in de keuzes die ik maakte”, blikt Marjan terug. “Pas achteraf zag ik hoe weinig stimulerend de plattelandscultuur voor meisjes was, terwijl wij thuis met drie zussen wel van onze vader leerden om ons zelfstandig met alles te kunnen redden. Daar heb ik nu nog profijt van. Maar wat loopbaan betreft heb ik wel een omweg gemaakt. Dankzij systemisch werk leerde ik dat er bij alles wat we doen en laten in ons leven drie kernvragen spelen: ‘kan ik’, ‘mag ik’ en ‘hoe word ik gekeurd’? Voor mij bleek ‘mag ik’ de sleutelvraag. Ik leerde mezelf toestemming te geven om meer vanuit mijn hart te leven. Zo durfde ik zogenaamde zekerheden los te laten en de uitdaging van mijn eigen zoektocht aan te gaan. Mag ik dat? Ja, toe maar, ga maar… Zodra ik met een volle ‘ja’ toestemming aan mezelf gaf, kwam er ruimte voor nieuwe ontwikkeling.”
‘Zelf regie nemen’
In eerste instantie richtte Marjan zich op haar loopbaan. Maakte zich los van het onderwijs, zonder meteen in het gespreide bedje van iets nieuws te kunnen stappen. “Ook toen is er een overgangsfase geweest waarin ik een poosje zoekend was. Een belangrijk project waarbij ik eerder al nieuwe kwaliteiten ontdekte, was het ontwikkelen van buurtboomgaard De Groene Flach in Sneek. Daar ben ik als trekker jarenlang mee bezig geweest en het leerde me het belang van regie nemen over je eigen leven en omgeving. Dat heeft zich gaandeweg vertaald in een professionele rol als begeleidingskundige, die ik – vanuit mijn eigen bedrijf – vooral inzet bij projecten die van onderop bijdragen aan de energietransitie in Friesland. Want dat we anders moeten gaan leven, is voor mij klip en klaar.”
“In dit werk ben ik veel meer op mijn plek. Ik geloof dat het samen vormgeven van de wereld duurzaam geluk brengt en vanuit die insteek draag ik bij aan processen waarin mensen zelf de regie nemen in veranderingen die zij belangrijk vinden. Daarin ben ik niet zozeer een aanjager, maar eerder iemand die fungeert als vragensteller, spiegel, belichter en sensor. Mijn belangrijkste taak is om ruimte te geven aan wat er wil ontstaan, zodat mensen zelf de regie pakken. En het is prachtig om te zien wat er dan kan gebeuren. Dat zie ik ook bij mijn kinderen. Als moeder probeer ik zo min mogelijk te sturen, dat vond ik vroeger zelf ook niet fijn. Ik probeer ze te faciliteren in wat ze nodig hebben om te groeien en zelf hun weg te vinden. En waar nodig of gewenst kan ik hen begeleiden, net als in mijn werk. Verder gaat het vooral om ruimte geven aan wat er wil ontstaan en vertrouwen op het proces.”
Met z’n allen rond de tafel
“En dat laatste is precies waarop ik nu weer word uitgedaagd in mijn eigen leven”, beseft Marjan lachend. “Ruimte geven aan wat er wil ontstaan en vertrouwen houden. Nou, soms kan het me niet snel genoeg gaan. Na de eerste winter in dit tiny house volgde een voorjaar dat lang koud en nat was. Dan is de romantiek van zo’n klein huisje aan het water echt wel weg hoor. In ons klimaat heb je toch iets meer ruimte nodig. Ik heb nog het geluk dat mijn wasmachine in de loods van mijn ouders kan staan. Waar ook mijn kampeerspullen, seizoenskleding en dierbare bezittingen als fotoalbums zijn opgeslagen. Zelfs al heb je weinig spullen, in zo’n tiny house ontdek je pas hoeveel je moet weglaten. Een mens heeft in de basis niet veel nodig, maar zo op de vierkante meter leven is voor de grootste groep geen praktische oplossing. Gelukkig is tiny wonen geen voorwaarde om duurzaam te leven. Het gaat vooral om zo zorgvuldig mogelijk omgaan met ruimte, energie, water en natuur.”
Hoe blij Marjan ook is met haar Lyts Hûske – dat haar oudste zoon zelf bouwde tijdens zijn studie industrieel ontwerpen – ze zoekt naar creatieve mogelijkheden voor een ruimer onderkomen. “Als er maar een ronde eettafel in past, waar ik met al mijn kinderen en hun aanhang omheen kan zitten”, droomt ze hardop. “Ik mis de gezinsgeluiden in huis. De levendigheid. Of een avondje film kijken met z’n allen. Hoe knus het ook is om met één kind en de poezen onder een dekentje op de bank naar de iPad te turen, ik verlang naar ruimte om ook bij mij thuis gezellig samen te kunnen zijn. Met alle kinderen, met vrienden en hopelijk ook weer met een nieuwe levenspartner. Die misschien nog meer kroost meebrengt aan de ronde tafel. Intussen maak ik er met mezelf het beste van. Ik steek energie in mijn werk, ga veel naar buiten om de ruimte te voelen, huil als er tranen komen, voel wat ik soms zo mis en geniet van alles wat er wél in mijn leven is.”
Fotografie: Laurens Aaij